Borsaya başlamadan önce bilmeniz gereken 8 kavram

Borsa İstanbul'da hisse almak bugün birkaç dakikada açılan bir hesapla mümkün. Ama işlem yapmanın kolaylaşması, ne yaptığını bilmenin önemini azaltmıyor. Aşağıdaki kavramlar, bir şirket haberi okurken ya da ekrandaki fiyata bakarken neyi gördüğünüzü anlamanızı sağlar.

1. BIST 100 endeksi

Borsa İstanbul'da işlem gören şirketlerden seçilen 100 tanesinin fiyat hareketini tek bir sayıda toplayan gösterge. "Borsa bugün yüzde 1 yükseldi" dendiğinde çoğunlukla BIST 100 kastedilir. Endeksin yükselmesi, içindeki her hissenin yükseldiği anlamına gelmez.

2. Lot

Borsa İstanbul pay piyasasında 1 lot, 1 adet paya eşittir. Ekranda 100 TL fiyatlı bir hisseden 10 lot almak, 10 adet pay için 1.000 TL ödemek demektir (komisyon hariç).

3. Seans

Borsa hafta içi belirli saatlerde açıktır. Gün, fiyatların toplandığı bir açılış bölümüyle başlar, sürekli işlem bölümüyle devam eder ve kapanış bölümüyle biter. Açılış ve kapanıştaki fiyat oluşumu, gün içindekinden farklı işler. Güncel seans saatlerini Borsa İstanbul'un sitesinden kontrol etmek en doğrusu.

4. T+2 takas

Hisse aldığınızda ya da sattığınızda, işlem anında gerçekleşir ama para ve pay transferi iki iş günü sonra tamamlanır. Buna T+2 takas denir. Sattığınız hissenin parasını hemen çekememenizin sebebi budur.

5. Temettü

Şirketin kârının bir kısmını nakit olarak ortaklarına dağıtmasıdır. Temettü ödemesinin yapıldığı gün hisse fiyatı, dağıtılan tutar kadar düzeltilerek açılır. Yani temettü "bedava para" değil, şirketin değerinden ortağa yapılan bir aktarımdır.

6. Bedelsiz ve bedelli sermaye artırımı

Bedelsiz sermaye artırımında şirket, iç kaynaklarını sermayeye ekler ve ortaklarına ücretsiz yeni pay verir. Pay sayısı artar, fiyat buna göre bölünür; toplam değeriniz değişmez. Bedelli sermaye artırımında ise ortaklar yeni payları belirli bir fiyattan para ödeyerek alır ve şirkete yeni kaynak girer.

7. F/K oranı

Fiyat/kazanç oranı, hisse fiyatının hisse başına yıllık kâra bölünmesiyle bulunur. Kabaca, şirketin bugünkü kârıyla piyasa değerini kaç yılda "geri kazanacağını" gösterir. Düşük F/K ucuzluk gibi görünebilir, ama kârın sürdürülebilir olup olmadığına da bakmak gerekir.

8. PD/DD oranı

Piyasa değerinin defter değerine oranı. Şirketin borsadaki değerinin, bilançosundaki öz kaynaklara göre ne kadar primli ya da iskontolu olduğunu gösterir. Özellikle bankalar ve holdingler değerlendirilirken sık kullanılır.

Başlamadan önce son birkaç not

• Kaybetmeyi göze alamayacağınız parayla işlem yapmayın.
• Tüm birikimi tek bir hisseye bağlamak riski çok artırır.
• Sosyal medyada duyduğunuz "kesin" tahminlere karşı temkinli olun.
• Şirketlerin resmi açıklamalarını Kamuyu Aydınlatma Platformu'ndan (KAP) takip edin.

Borsa sabır isteyen bir alan. Kavramları oturtmak, ilk işlemden önce yapılabilecek en iyi yatırımlardan biri.